Portal Dünyamız

Fotoğraf okuloncem.com'dan alınmıştır. Keyifli bir haftadan herkese merhabalar. Bu hafta, çok bilinmeyen ve üzerine çok konuşulmayan bir konuyu konuşmak istedim: Hiperleksi. Bu konunun aklıma nereden geldiğini merak ediyorsanız hemen açıklayayım: Okulumuzda bir çocuğumuzun hiperleksi olduğunu fark ettik ve bu haber bizde bir bayram havası estirdi. Okuldaki öğretmenlerle bu konuyu araştırıyorken "Dur ben bu konuyu blogda da yazayım." dedim. Hadi başlayalım. ... Hiperleksi; ilk dönemde okuduğunu anlamadan okuma, erken yaşlarda diğer performanslarından yordanamayacak şekilde okuma becerisidir. Hiperleksi için; bir eğitim almadan, erken çocukluk döneminde okuma becerisinin görülmesi gerekmektedir. Hiperleksi bireylerin özelliklerine bakacak olursak; Otizmli bireylerin %10-20'sinde görülebilmektedir. Sıklıkla erkeklerde görülür. Yüksek zihinsel performansı olan otizmli bireylerde hiperleksi görülmektedir. Yüksek işlevli otizmli bireylerde sıklıkla karşımıza çıkmaktadır. Sı...

Güzel bir haftadan merhabalar. Bu hafta erken tanı ve erken müdahalenin sonrasında uygulamamız gereken erken ve yoğun davranışsal eğitim hakkında konuşacağız. Bu yazıya kaynaklık eden seminer, 7 Mayıs 2018 tarihinde, Ankara Üniversitesi Engelliler Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından organize edilen, konuşmacısı Prof. Dr. Gönül Kırcaali-İftar ve konusu OÇİDEP olan seminer. Hadi başlayalım. Erken yoğun davranışsal eğitim programları nedir diye soracak olursanız en geç iki yaşında başlanan ve haftada en az yirmi saatlik bir eğitimi kapsayan eğitim sürecidir. İki yaşından sonra başladığınızda erken eğitim almış olur musunuz, bunu sorgulamanız gerekmektedir. Çünkü alt ve üst sınır erken, yoğun davranışsal eğitim için kritik bir öneme sahip değil. Neden mi? 11 yaşındaki otizmli bir birey henüz hiçbir eğitim almamışsa, onunla yine bu müdahaleyi uyguluyoruz da ondan. Ülkemizde otizm tanısı maalesef iki yaşından sonra konulmakta, bu tanı konma süreci de oldukça uzun sürmekte. Bu nedenle er...

Güzel bir haftadan herkese merhabalar. Nisan ne kadar da güzel geldi dünyamıza değil mi? Hepimize neşe ve hareket getirdi. İyi ki geldi! Bu haftaki konum birkaç yazımı birden atlayarak öne geçen bir konu. Geçtiğimiz pazartesi günü Otizm Farkındalık Günü olması sebebiyle Ankara Üniversitesi Engelliler Araştırma ve Uygulama Merkezi'nin organize ettiği ve Prof. Dr. Elif Tekin İFTAR hocamızın sunumunu yaptığı bir seminer oldu. Özel eğitim alanında çalışan öğretmenlere bir ışık tuttu Elif Hoca. Hem de gözlerimizi alan bir ışık. O kadar önemli notlar aldım ki bu seminerde, hâlâ etkisinde olabilirim! Hem kendimi hem de okulumuzu sorguladığım değerli bir seminer oldu bence. O seminerden neler öğrendimse sizlerle paylaşmak istedim hemen. Bilimsel Dayanaklı Uygulamalar Bilimsel dayanaklı uygulamalar denilince aklınıza yapılan bilimsel çalışmalar gelmesin. Her bilimsel çalışma bilimsel dayanaklı değil. Bu uygulamaların üç aşaması var ve bilimsel çalışmalar bu aşamalara uygun olduğunda bilimse...

1978 yılında Premack ve Woodruff’un ortaya koyduğu “zihin kuramı” ile ilgili yazımdan herkese merhaba. Bu yazımın kaynak semineri yine GeYeSe-2017’de sunum yapan değerli hocalarımız Yrd. Doç. Dr. Oktay Taymaz Sarı ve Doç. Dr. Onur Özdemir’in sunumlardır. En verimli ve ilgimi çeken seminer bu seminerdi, itiraf etmeden geçemeyeceğim. Biz özel eğitimcilerin her zaman bildiği, cebinde duran ancak nasıl çalışması gerektiğini bilmediği bir beceri “zihin kuramı”. Umarım bu yazımda sizlere zihin kuramını tanıtabilirim. Yukarıda da bahsettiğim gibi yeni bir tarihte ortaya konan bir beceri değil aslında bu. Tam 39 yıl önce ortaya konmuş ve üzerinde çalışmalar yapılmış. Peki “zihin kuramı” nedir? Temel olarak “kendine ve başkasına zihinsel durumlarla ilgili atıfta bulunmak” denebilir. Örneğin ben annemin beni sevdiğini biliyorum. Yine ben annemin kardeşimi sevdiğini biliyorum. Kardeşim, benim, annemin onu sevdiğini bildiğimi biliyor. Bunun gibi akıl yürütme becerilerine biz “zihin kuramı” diyoruz...

Yepyeni bir dönem bugün başladı. Milyonlarca öğrenciyi ve ailelerini etkileyen bu yenilik, hepimize güzellikler getirsin. Bu dönem, diğer dönemlerin temelini oluşturan sağlam bir dönem olsun ve hep güzel hatırlansın. Yeni bir eğitim-öğretim yılına başlamışken okulumda en çok soru işareti ile karşılaştığım duruma bir açıklık getirmek istedim: Ödevler kimin? Öncelikle ödevin ne olduğunu bir anlayalım. Ödev; çocuklarımızın okulda öğrendiklerini evde tekrar etmek, denemek ve genellemek için fırsatlar elde etmesini sağlayan küçük küçük sorumluluklardır. Örneğin öğretmeni ile eldeli çarpma yapan, hafif zihinsel engeli olan H. evde de bunu çalışarak tekrar etmiş olur ve bir sonraki derse unutmadan gelir. Okulda öğretmeni ile ütü yapma becerisini çalışan ağır zihinsel engelli O. evde babasıyla bu beceriyi deneyip beceri genellemesi alabilir. Ödevi sadece kağıt ve kalemle yapılan bir şey olarak görmemeli, hele ki özel eğitimde. Ödev konusunu ödev farkındalığı olan ve olmayan öğrenciler olarak ç...

Merhabalar, bu hafta tatil sonrası açılacak olan okullar için bizim çocuklarımızla neler yapmalıyız, nasıl bir yol izlemeliyiz bunları konuşalım. Ne dersiniz? Bizim çocuklarımız zaten yaz boyunca, eğer gittiğiniz özel eğitim merkezleri de tatil yapmadıysa, eğitim ve öğretime devam ettiler. Ödevleri eksik olmadı. Yaz boyunca da beyinleri yoruldu. Ancak okul, hayatlarında yoktu. Okuldaki öğretmenleri, uyaranlar, okul servisi yoktu. Bu uyaranlara, bu disipline tekrar adapte olmamız aslında daha kolay. Bu kolaylığı da ihmal etmeden neler yapmamız gerektiğini beraber kararlaştıralım istedim. Okula ne kadar hazır olurlarsa okuldan öyle iyi verim alırlar. (Yazımda henüz okula başlayan tosbalakları ihmal etmedim.) Çocuğunuzun okul rutininin öğlenci, sabahçı, tam gün olup olmadığını öğrenip ona göre uyku saatlerini düzenleyerek işe başlayabilirsiniz. Büyük yaş grupları için bu sıkıntı olmasa da, okula bu dönem başlayacak olan çocuklar için bu geçiş mühim. Bir hafta önceden biyolojik saatini aya...

Merhabalar. Bildiğiniz üzere haftaya dokuz günlük uzun bir tatile çıkıyoruz ve bu tatil çocuklarımız için yaz tatilinin sonu, ara tatile kadar da bir daha tatil olmayacağının habercisi. Bu yazımda, yaz başında okulumuzda verilen tatil için hazırladığım ancak bu kurban bayramı tatilinde de geçerli olan birkaç önerimi sizinle paylaşmak istedim. Genel olarak tatillerde velilerime çeşitli değişikliklerle, hatırlatma amacıyla sunduğum bir yazım bu. Umarım sizlerin de işine yarar. Bu yazıyı rehabilitasyon merkezlerinde çalışan özel eğitimci arkadaşlarım daha kullanışlı bulacaktır. Tatilden henüz dönen "memur öğretmen" arkadaşlarımız için, zaten öğrencilerini bu tatilden sonra karşılayacakları için sadece ilerleyen dönemlerde fikir olabilir. Her zaman olduğu gibi bu yazıyı kopyalayarak, tarih ve şehir isimlerini değiştirerek, çocuklarınıza göre bireyselleştirerek velilerinize dağıtabilirsiniz. Ben önümüzdeki hafta bunu yapacağım. Tatilin kaliteli geçirilmesi, yeni başlayan dönemin k...

Velilerimizin okullarda, özel eğitim merkezlerinde öğretmenlerimizden sıkça duyduğu, bazen açıklanan bazense ne olduğu sorulmadıkça açıklamasını alamayacağımız bir duruma eğilelim bu yazımızda dedim. Hepimizin anlayabileceği, terimlerden ve ağır bir dilden olabildiğince arındırarak size sunmak istiyorum bu konuyu. Her zaman olduğu gibi bu yazımı da kopyalayarak okulunuzdaki velilerinize, komşularınıza, bu konuda bilgi sahibi olan yakınlarınıza gönderebilir, dağıtabilirsiniz. Bu beni oldukça mutlu eder. Bu blog bu yüzden var. Ekolali nedir? Hangi özelliklere sahip bireylerde görülür? Evde ekolaliyi söndürmek ya da pekiştirmemek için neler yapılmalıdır? Ekolali çeşitleri nelerdir? Ekolaliye neler sebep olur? Bu soruların cevaplarını vermek istiyorum bu yazımda. Umarım başarılı olabilirim. Hadi başlayalım. ... Temelinde "ekolali" kelimesi Yunanca "yankı" ve "anlamsız konuşma" kelimelerinin birleşiminden oluşmuş bir kelime. Burada kaynak vikipedia. Şimdi ise h...

Uzun bir aradan sonra herkese merhaba. Umarım tekrar düzenli bir şekilde yazılarımıza devam edebileceğimiz bir sürece girmişizdir. Bu haftaki yazımda sizler için, şu an çalıştığım kurumda öğrenci velilerime bilgilendirici yazı olarak dağıttığım bir yazıyı sunmak istiyorum. Öğretmen arkadaşlar kopyalayarak bir A4 çıktısı ile öğrenci velilerine dağıtabilir, değerli ailelerimiz ise bu yazıyı okuyup çevresindeki ailelerin de bu konuda bilgilenmesini sağlayabilir. Umarım bilgilendirici bir yazıdır ve hepimiz hayat kalitesini arttırmak için güzel bir fırsat olur. Şimdiden iyi okumalar, iyi çalışmalar. Sevgiler. ÖZEL GEREKSİNİMLİ BİREYLERDE YALNIZ UYKU Eğitim sürecinde sıkça ihmal edilen ancak eğitimin tamamını derinden etkileyen önemli noktalar yatağa yalnız gitme, yalnız uyuma, yalnız uyanma ve bunlara dair korkulardır. Alınan eğitimin kalitesini, anne-baba ilişkisinin çocuktan bağımsız olan kısmının sağlıklı olması, çocuğun bir birey olarak bağımsızlaşması tamamen bu konularla bağlantılıdı...

İsterseniz ilk yazımızda öğrenmenin aşamalarına bir göz gezdirelim. Yazılarımda sık sık altını çizdiğim "edinim sonrası", "kalıcılık planlama", "genelleme alma" gibi konuları burada açıklığa kavuşturmuş oluruz. Edinim nedir? Beceri ve kavram öğretiminde sık sık duyacağınız bu kavram aslında günlük yaşamda da kullandığımız anlamın gelmektedir. Çocuğunuzun/öğrencinizin bir davranışı edinmesi olarak tanımlanabilir. Burada hedef, bireye bir davranışı öğretmek ve onun bu davranışı edinimini sağlamaktır. Bu kavram doğrudan öğretim yönteminin ve öğrenmenin basamaklarında karşımıza çıkar. Her öğretmen önce edinim basamağı ile öğrencisine hedeflediği beceriyi edindirmelidir. Bu fazlaca üzerinde durulan bir basamaktır. Edinim basamağı farkında olunmadan çok fazla üzerinde durulan ve öğrenmenin, şans eseri ihmal edilmeyen kısmıdır. Akıcılık nedir? Yukarıda bahsettiğimiz edinimin ardından davranışın niteliğine göre davranışın şekillendirildiği doğrudan öğretim yöntemi...

Zihinsel engelli, görme engelli, işitme engelli, genetik olarak gelen sendroma sahip ya da yaygın gelişimsel bozukluğu olan bireylerle tanı konar konmaz çalışılması gereken önemli bir diğer beceri de "adına tepki verme"dir. Bu beceriye biraz da çocuğunuza adını öğretmek olarak bakabilirsiniz. En çok zihinsel engelde ve yaygın gelişimsel bozukluklarda çalışılmasına ihtiyaç duyulsa da diğer engel gruplarında da çalışılması gerekebilir. Öğrenmeye hazırlığa hazırlık becerileri olarak bir yazı yazılsa sanırım en başta bu beceri gelebilirdi. Bu becerinin edinimi çocuğunuza şu gibi faydalar sağlar: Sosyal becerileri çalışmaya hazır olmuş olur, Adını öğrenmiş olur, Kendine dair farkındalığı artar, Göz teması kurmaktan var olan kaçınmasında azalmalar görülebilir, Bu beceri ile artık seslendiğinizde size tepki verebilir, Kalabalık bir yerde ayırt edilebilmesini sağlar vs. Gördüğünüz gibi daha çok sosyal süreçlerle ilgili bu beceri. Sosyalleşme ise çocuğunuzun yaşıtlarından ya da çevred...

Öğrenmeye hazırlık becerilerini anlattığım yazımda, bu becerilerin en başına bekleme becerisini eklemiştim. Bu yazımda da siz değerli okuyucularımla bekleme davranışının edinimini tartışmayı planlıyorum. Bekleme davranışı çocuğunuzun öğrenmeye en hazır hale gelmesini sağlayan değerli bir beceridir. Beklemeden, sırasını almadan, öğretmenini izlemeden bir çocuğun öğrenmesi pek kolay değildir.Bu beceri çalışılmadığı için birçok öğretmen ve ebeveyn çocuklarının ve öğrencilerinin "hiperaktif" olduklarını söyler. Bu çok ciddi değerlendirilmelerden sonra konulabilecek bir tanıyken bir derste yerinde oturmadığı için bir öğrenciye bu etiketi yapıştırıveren öğretmenlerimiz ne yazık ki hâlâ var. Bekleme davranışının çalışılması bu nedenle önemlidir. Çocuğunuzun çeşitli problem davranışlarının sönmesi için de iyi bir anahtar. Burnunu karıştıran otizmli bir çocuk, burnunu karıştırma davranışıyla ilgilenilmeden "Bekle!" yönergesini aldığında ellerini masaya koyup bekler. Burnunu...

                                Otizmli bireylerin ebeveynleri olmak bir ayrıcalık oluşturuyor farkında olmasak da. Bu ayrıcalık hayattan aldığımız tadı derinden etkiliyor, anlamlı kılıyor. Özellikle ilk hamileliklerinde otizmli bir bebek sahibi olan aileler ileride ikinci bir çocuğa sahip olup olmama konusunda bu ayrıcalıklarını unutuyorlar. Bu ayrıcalık yaşanacak bütün sürece meydan okuma gücü veriyor özel ailelere. Bu ilk ve en önemli cümle.                   İkinci bir çocuk konusunda geniş çaplı bir bakış açısı sunmak istediğim bu yazımda hem deneyimlerimden hem senelerdir okumakta olduğum kitaplardan hem de eski ders notlarımdan yararlandım. Umarım karar verme sürecinizde size yardımcı olan bir derleme oluşturabilirim.                 İkinci bir çocuğun kararını vermeden önce çocuğunu...